วิธีวัดความก้าวหน้าในการปฏิบัติ

วิธีวัดความก้าวหน้าในการปฏิบัติของทุกคน ให้วัดจากอินทรีย์ภาวนาชั้นเลิศ อารมณ์อันเป็นที่ชอบใจ ไม่เป็นที่ชอบใจ ดับลงไปไวดุจกระพริบตา อุเบกขายังคงเหลืออยู่ สถาพนี้จะเริ่มว่าง ใครที่กำลังคร่ำครวญๆ พอมันสะกิดตรงนี้ปั๊ป พอมันหยุด มันจะสงบ มันจะเป็นนิโรธชั่วขณะ เพราะว่าไม่มีตัณหาเข้ามา
สภาพใดที่พระพุทธเจ้าตรัส ว่าสภาพใดที่ไม่มีตัณหาเข้ามาปรุงเเต่งในจิต สภาพนั้นจะสงบเย็น เป็นสันทิฏฐิกนิพพาน ก็คือนิพพานชิมลอง เป็นนิพพานชั่วคราว เป็นสภาพที่ไม่มีตัณหาบีบคั้น เป็นสภาพที่ตัวตนมันขาดไปชั่วคราว
เเต่เดี๋ยวก็มันจะยึดขันธ์ขึ้นมาใหม่เพราะว่ายังไม่เกิดปัญญาอย่างเเท้จริง ฉะนั้นถ้าเราไม่รู้จักที่จะละอกุศล เเละก็ไม่รู้จักที่จะพัฒนาสติขึ้นมา สภาพอย่างนี้จะเกิดขึ้นได้ยากมากเพราะเราจะคิดๆๆๆ ต่อเนื่องไปเรื่อยๆ วิญญาณจะตั้งอาศัย การปรุงแต่งทุกอย่างภพชาติมันจะมาตลอดเวลา เเต่พอมันหยุดตั้งเเต่รู้ลมปั๊ป มันหยุด รู้ลมบ่อยๆ มันก็จะเข้าสู่อุเบกขา จิตจะยืนอยู่ที่อุเบกขา จะเดินอยู่ที่อุเบกขาเเล้วก็จะคุ้นเคยกับอุเบกขา เมื่อเกิดอะไรขึ้นมาจะเห็นอีกฝั่งหนึ่งเป็นการปรุงเเต่งเเบบหยาบๆ เเล้วก็ละมาอยู่กับอุเบกขาเเล้วก็จะสามารถปิดอบายได้ง่ายๆ
เพราะฉะนั้นการละอารมณ์เป็นเรื่องที่ควรกระทำเนื่องจากว่าท่านอย่าลืมว่าเวลาถึงจิตดวงสุดท้ายจริงๆ ถ้าเราไม่เคยฝึกให้จิตวางอารมณ์ลง ขณะที่กำลังคิดต่อเนื่องไม่ว่าจะคิดถึงลูก คิดถึงงาน คิดถึงอะไรก็ตามมันจะเกิดความกังวลขึ้นในใจทันที ถ้ามันไม่มีอะไรเตือนบ้างเลย เพราะว่ามันไม่เคยฝึกมาเลยตอนนั้นเป็นเรื่องที่อันตราย เราสามารถฝึกได้ง่ายๆ พยามมีสติบ่อยๆ กลับมารู้สึกตัวบ่อยๆๆๆ เนืองๆ
อย่างที่ผมพยามพูดเรื่องรถติดไฟเเดงเพื่อให้ทุกไฟเเดงมันกลายเป็นครูสอนกรรมฐานท่าน กลับออกไป รถติด กำลังจะหงุดหงิด “อืม..มันไม่ได้อะไรเลย มันโง่ฟรีมันทุกข์ฟรี รถมันติดเเล้วมันทำไมหรอ ก็เดี๋ยวก็ไปไม่ทัน เเล้วทำอะไรได้ล่ะนอกจากนั่งอยู่ในรถ จะกระโดดลงไปขึ้นมอเตอร์ไซค์วินถ้าทำได้ก็ทำสิ จะได้ไปเร็วขึ้น เเต่ถ้าทำไม่ได้จะไปทุกข์ทำไมล่ะ ไหนๆ มันก็ต้องอยู่อยู่เเล้วทำไมไม่หาความสุขจากในรถเอาเเผ่น MP3 ของหลวงพ่อใส่เข้าไปเลยก็ได้ สิ้นเรื่องกันไปฟังธรรมะดีกว่า กลายเป็นเออดีรถติดนานๆ ได้ฟังธรรมตั้งหลายตอน เอาหล่ะมันเริ่มเปลี่ยนกลับมาเป็นกุศลเเทน เพราะฉะนั้นต้องหาทางช่วยตัวเอง
อาจารย์ประเสริฐ อุทัยเฉลิม
เนื้อหาส่วนหนึ่งจากคอร์สปฏิบัติธรรม มัคคานุคาเบื้องต้น