ความยากง่ายสู่นิพพาน

ความยากง่ายสู่นิพพาน
มีผู้ใหญ่คนหนึ่งหลังจากฟังผมบรรยายเรื่อง “อริยมรรคมีองค์ ๘” จบ เเล้วเริ่มเห็นภาพทุกอย่างเลยว่าการเข้าถึงมรรคผลนิพพานคืออะไร เขาบอกขึ้นมาเลยว่าพวกเรานี่พูดกันตรงไปตรงมาเลยนะ พวกเรานี้ซวยจริงๆ ที่เกิดมาในสมัยที่ทุกอย่างมันอำนวยความสะดวกเเบบนี้ พวกเราเข้าไปหลงติดโดยไม่รู้ตัวเลย ยาม้า ยาบ้ามันยังดีมันประกาศตัวเป็นยาเสพติด ไอ้ทีวีจอเเบนทั้งหลายมันไม่ประกาศ เครื่องเสียงที่เริ่ดวิจิตรพิสดาร เสียงออกมา 64bit มันไม่ประกาศตัว เเต่ทุกคนเข้าไปหลงติดกันหนึบหนับหมด รถจะเอารุ่นไหนมันพราวเพริดไปหมดเลยตอนนี้ ทุกอย่างที่อยู่รอบตัวของเราพาให้เราหลงเยิ้มติดไปหมดเลย
วันนี้ในเมื่อมันหนึบหนับไปหมด ผู้มีปัญญาก็ต้องรู้เเล้วว่าเราจะเอายังไงกับมัน หลายคนก็บอกว่า “..ฉันเลิกไม่ได้ยังไงก็ต้องอยู่กับมัน ก็ต้องใช้ชีวิตอย่างนี้..” ก็ไม่ได้ว่าอะไร เพราะว่าการถอดถอนมันมี ๒ วิธี เเต่ไปจบที่วิธีเดียวกัน เพราะที่ติดจริงๆ มันคือใจ มันคือจิต พระพุทธเจ้าถึงบอกว่าการจะถอนสิ่งต่างๆ ให้ถอนที่ “ฉันทราคะ” คือความยินดีพอใจที่เป็นราคะในสิ่งนั้น เเต่การถอนที่ฉันทราคะมันก็จะมีวิธีการถอนอยู่ ๒ อย่าง หนึ่งคือคนต้องอยู่กับสิ่งนั้น สองคือคนที่พรากออกมาจากสิ่งนั้น
ถ้าคนติดยาเสพติดคนหนึ่งเดินเข้าถ้ำกระบอกเเล้วก็ตั้งหน้าตั้งตาเลิก ทิ้งยาเสพติดเลย ท่านคิดว่าเขาจะประสบความสำเร็จได้ไหม เเต่กับอีกคนหนึ่งต้องอยู่กับยาเสพติด เเล้วปากก็บอกว่าจะเลิกยาเสพติดเเล้วก็อยู่กับยาเสพติด อยู่กับสังคมที่คนเสพยากันหมด เหมือนคนจะเลิกยาบ้าเเต่เพื่อนๆ เสพยาบ้ากันหมดเเล้วตัวเองก็โดนเข้าไปบ้าง บางวันเพื่อนก็มายื่นให้บ้าง เดินไปหยิบเองบ้างเพราะมันหาง่าย ท่านคิดว่าคนที่เดินเข้าถ้ำกระบอกไปซะเลย กับคนที่ยังต้องเวียนวนอยู่ในกลุ่มยาเสพติด ใครจะเลิกยาได้ง่ายกว่ากัน
เพราะฉะนั้นถ้าเห็นความจริงตามนี้จะรู้เลยว่า ตกลงพระกับฆราวาสใครถึงนิพพานง่ายกว่ากัน ไม่ได้บอกว่าใครจะถึง ถามเเค่ว่าใครถึงง่ายกว่ากัน เพราะการถึงพระพุทธเจ้าตรัสไว้เลยว่าผู้ที่ถึงนิพพานมีน้อยนัก เพราะมันอาศัยกระบวนการที่ต้องเเยบคายมาก เอาว่าในสองเพศนี้ ใครถึงง่ายกว่ากันก็พอ คนเดินเข้าถ้ำกระบอกนี่เเหละ พระนี่แหละที่มี “ปาฏิโมกข์” ที่มีศีลมากมายจัดการไม่ให้พวกกิเลสหยาบๆ เข้ามาถึงตัว อะไรๆ ก็เป็นสถานที่อโคจรไปหมด
ทีนี้กลับมาที่พวกเราฆราวาสนี่แหละ ปัญญาชนทั้งหลายหากจะเดินเข้าสู่เส้นทางเเห่งการพ้นทุกข์ ถึงเวลาที่ท่านจะต้องใช้ปัญญา เพราะว่าท่านต้องบริหารภายใต้ข้อจำกัดที่เยอะมาก ทั้งลูก เมีย ทรัพย์สิน งาน เเล้วก็เครื่องร้อยรัดอีกเต็มไปหมด มันหนึบหนับไปหมด เหมือนคนตกลงไปในถังน้ำมันเครื่อง เเล้วก็ต้องทำความสะอาดตัวเองทั้งๆ ที่อยู่ในถัง มันจึงไม่หมูเลยงานนี้ เเต่ก็ไม่ใช่ทำไม่ได้
หากทางที่พระเข้าสู่มรรคผลนิพพานอยู่บนซุปเปอร์ไฮเวย์ ส่วนฆราวาสวิ่งอยู่บนออฟโรดไม่มีถนน ฉะนั้นคนที่วิ่งอยู่บนออฟโรดต้องใช้ความเเกล้วกล้าอาจหาญเเล้วก็เด็ดเดี่ยวมากเพื่อจะเดินทางไปให้ถึงจุดหมายด้วยกัน ออฟโรดไม่ใช่วิ่งไม่ถึง ถึงเเน่ เเต่ปัญหาอยู่ที่คนขับอย่าท้อใจซะก่อนเเล้วกัน เพราะมันกระเเทก มันกระชากตลอด มันไม่มีอะไร smooth เลย จนกว่าจะขึ้นไปถึงระดับหนึ่ง
อาจารย์ประเสริฐ อุทัยเฉลิม
เนื้อหาส่วนหนึ่งจากคอร์สปฏิบัติธรรม มัคคานุคาเบื้องต้น