จิตเองก็ไม่ใช่จิต จิตว่างจากจิต เพราะจิตเกิดดับ จิตไม่ใช่ตัวตน

พระครูวินัยธรทรงศักดิ์ (หลวงพ่อเอี้ยน)
ในวันหนึ่งๆ คนเรามีหลายอารมณ์ อารมณ์รัก อารมณ์โกรธ อารมณ์เกลียด อารมณ์เครียด อารมณ์อิจฉา อารมณ์ริษยา อารมณ์พอใจ อารมณ์ไม่พอใจ อารมณ์หลง อารมณ์โง่ อารมณ์ร้อน อารมณ์อยากได้ อารมณ์เย็น ฯลฯ
การจะรู้เท่าทันอารมณ์ได้ต้องปฏิบัติธรรม เพื่อที่จะบังคับจิตให้สติปัญญาเกิด เพื่อสะสมสติปัญญาให้มากพอที่จะนำไปอบรมจิตหรือบังคับจิตให้อยู่ในอำนาจสติปัญญาตลอดเวลา จนเห็นว่าจิตหมดความเป็นจิตเถื่อน หมดพยศ
จนเห็นว่าจิตเองก็ไม่มีตัวตน เป็นอนิจจัง เป็นอนัตตา เป็นสุญญตากันจริงๆ จิตมีปัญญา ไม่เป็นทาสอารมณ์อีกต่อไป
อารมณ์เป็นสิ่งที่เพิ่งเกิด แล้วก็ตั้งอยู่ไม่ได้นาน หรือไม่ตั้งอยู่ตลอดไป เดี๋ยวก็ดับ จิตเองเป็นสิ่งที่เกิดแล้วก็ดับเหมือนกัน
ลองนั่งสมาธิและหลับตาทบทวนดูว่านี่คืออารมณ์อะไร พอรู้ อารมณ์นั้นก็ดับ เพราะทั้งจิตและอารมณ์ล้วนเกิด-ดับเหมือนกัน
เราจะต้องฝึกจิตให้ฉลาด อย่าให้จิตเป็นทาสของอารมณ์รัก อารมณ์เกลียด อารมณ์อิจฉา อารมณ์พอใจ อารมณ์ไม่พอใจ เป็นต้น
ต้องให้จิตเข้มแข็ง ไม่โอนอ่อนไปตามอารมณ์เหล่านี้
ที่ยากกว่านั้นคือ ทำจิตให้ว่างจากตัวตน และให้ว่างจากอารมณ์ด้วย
ในการปฏิบัติธรรมถ้าไม่รู้จักจิต ไม่รู้จักอารมณ์ ไม่พอกพูนสติปัญญาแล้ว นับว่ายังเป็นคนเถื่อน
เหมือนวัวอยู่ในป่า เป็นวัวที่ไม่ได้ฝึก เอามาใช้งานไม่ได้ เอามาทำอะไรไม่ได้ เพราะมันมีพยศ นอกจากว่าไปฆ่าเอามาแกงกินเนื้อมันเท่านั้น
ฉะนั้นสิ่งสำคัญที่ทุกคนควรรู้คือ เราปฏิบัติธรรมเพื่อให้เกิดสติปัญญา เอาปัญญามาใช้งาน พระพุทธเจ้าตรัสว่า ปัญญามีไว้สำหรับฝึกจิต ให้จิตหมดพยศ หมดโง่ หมดยึดถือว่าตัวเองมีตัวตนเท่าภูเขา ฝึกให้เล็กลงๆ เหมือนฝนอิฐให้เป็นกระจกเงา มันเป็นไปไม่ได้ ต้องฝนให้มันหมดเกลี้ยงเสียเลยจึงจะใช้ได้
นอกจากฝึกให้จิตดี ให้ใช้การได้แล้ว ยังต้องฝึกให้ดูตัวจิตเอง ว่ามันเล็กหรือโตขนาดไหน ถ้ามันเล็กลงแล้วก็ให้มันเล็กลงอีกไปเรื่อยๆ จนหมดจิตที่เป็นตัวกู เหลือแต่จิตที่เป็นธรรมชาติที่ไม่ใช่ตัวกู แล้วจิตก็จะไม่ใช่จิต เหลือแต่จิตที่ว่างจากจิต เป็นคนไม่มีจิต ดังที่ท่านอาจารย์พุทธทาสสอนว่า จิตว่างนั่นแหละคือจิตว่างจากตัวกูของกูแล้ว เมื่อจิตว่างจากตัวกูของกู อารมณ์ไหนๆ ก็มาเกาะไม่ได้ เพราะมันไม่มีจิต หรือปัญญาไม่เอาจิตมาเป็นตัวตนแล้ว
เช่นที่เว่ยหลางกล่าวไว้ว่า เมื่อไม่มีต้นโพธิ์ (ร่างกาย) เมื่อไม่มีกระจกเงา (จิต) แล้วขี้ฝุ่นมันจะจับลงที่ตรงไหน (ไม่ต้องเช็ดมันอีก)
จิตเองก็ไม่ใช่จิต จิตว่างจากจิต เพราะจิตเกิด-ดับ จิตไม่ใช่ตัวตน
นอกจากจิตจะว่างจากจิตแล้ว จิตยังว่างจากอารมณ์อีกด้วย ทั้งจิตทั้งอารมณ์ว่างหมด
นั่งสมาธิและหลับตาทบทวนดูว่านี่คืออารมณ์อะไร พอรู้แล้ว อารมณ์นั้นก็ดับ
เพราะทั้งจิตและอารมณ์ตั้งอยู่ไม่ได้นาน ล้วนเกิด-ดับเหมือนกัน
เราต้องฝึกจิตให้ฉลาด อย่าให้จิตเป็นทาสของอารมณ์
หลวงพ่อเอี้ยน วิโนทโก (พระวิปัสสนาจารย์)
เนื้อหาส่วนหนึ่งจากหนังสือ “อยู่กับจิตว่าง”

สามารถศึกษาธรรมะข้อธรรมจาก หลวงพ่อเอี้ยน เพิ่มเติมได้ที่
http://www.santibunpot.com/